Woord in Beeld, Kunst in het Huis... en zijn er ook Verboden Boeken in Utopia?

 

Kunstenares Christa Jacobs transformeert haar huis in Gijzegem bij Aalst tot een bruisende ontmoetingsplek voor creativiteit, verbeelding en verbinding, waar de deuren wijd openstaan voor iedereen die kunst in al zijn vormen wil beleven, maken en tonen. Samen met Christa opent schrijverscollectief de Scriptomanen het eerste seizoen van Kunst in het Huis, en we doen dat met een tentoonstelling en performances rond het thema Woord in Beeld van en door Katrien Dierick, Karen Kerckhofs, Anna van Ro en Anke Verleysen.

Zelf breng ik aanschouwelijk in beeld hoe het aanvoelt voor een Aalsterse schrijver van een honderdtal boeken geweerd en verbannen te worden uit de bibliotheek van zijn geboortestad, en dit in het kader van de Week van het Verboden Boek. Ik open mijn Bewaarbibliotheek 2.0 - vanaf 2018 was ze ondergebracht aan de Tafel van Elise in Erembodegem - en ter plaatse kun je dan zelf uitzoeken hoe en waarom mijn meest succesvolle, herdrukte, vertaalde en bekroonde jeugdboeken in 2012 werden verwijderd. Jammer genoeg blijkt er bovendien sprake van collateral damage tot vandaag de dag, want ook boeken van Aalsterse auteurs uitgegeven door de Scriptomanen komen de bibliotheek niet binnen.

De redelijk ludieke opening vindt plaats op 26 september om 16 uur, maar ik ben er twee dagen aanwezig en uiteraard is mijn Bewaarbibliotheek ook twee dagen toegankelijk. Wil je het hele verhaal horen, dan kan dat alvast op deze podcast:

 

Met "Malpertuis" van Jean Ray/John Flanders op schoot bij de Fantasticon VII in Nieuw-Vennep

 

Op zaterdag 5 september vindt vanaf 9.00 uur in het Nederlandse Nieuw-Vennep de Fantasticon VII plaats, georganiseerd door Remco Meisner en zijn stichting Fantastische Vertelling die binnen een paar jaar haar halve eeuwfeest viert. Ik mag er om 13.00 uur een lezing houden “Omtrent Malpertuis en hoe Jean Ray zich verhoudt tot de schrijvers van vandaag”, waarvan ik nu al het gevoel heb – nee, de zekerheid – dat ze flink uit de hand zal lopen. Dit naar aanleiding van mijn essay “Malpertuis”, vers van de Rare Boekjes pers.

Er staan nog andere lezingen op het programma: zo heeft Jeroen Kuypers het over Franstalige en Vlaamse fantastiek, en hoe een Antwerpenaar met een Fransman verward kan raken; Johan Klein Haneveld en Antonie Holslag vragen zich af waarom je horror zou lezen en/of schrijven; Charles van Wettum wil dan weer weten waar de beloofde SF-utopie blijft. Remco Meisner zelf bericht over zijn Breinpijn inzake Ganymediaanse Bloedwetten en stelt het jaarboek Ganymedes 26 voor.

Doorlopend zijn er fantastische tentoonstellingen - daar vind je me ook terug met een selectie blackout poetry collages. Ik neem mij trouwens voor aan de voor mij voorbehouden boekentafel een kleine maar fijne workshop stiftgedichten te organiseren. Gert-Jan van den Bemd die de cover en binnenillustraties maakte voor het essay “Malpertuis” begeeft zich aan zijn tafel dan weer aan Ware Kunst, waar hij met een select, door hem uitverkoren gezelschap ter plekke aan knutselt. En dan zijn er ook nog één op één momenten voorzien tussen de vele eregasten een een bezoeker van de conventie, op voorspraak van surrealistisch minister en duizelingwekkend in een veelvoud aan talen gepubliceerde Frank Roger “Koffieklets” genoemd.

Hier vind je het programma met alle alle informatie en nog veel meer: 

Fantasticon VII 

Allen daarheen!

101 Familiefoto's van Patrick Bernauw - 008-011: Schemeroorlog

Hier zullen op termijn alle afleveringen van 101 Familiefoto's te vinden zijn.

De Schemeroorlog of Spookoorlog werd in Duitsland de Sitzkrieg genoemd, in Frankrijk de Drôle de Guerre en in het Engelse taalgebied de Phoney War. Na de Duitse inval in Polen was er aan het westelijk front nauwelijks sprake van militaire actie, ondanks Britse en Franse oorlogsverklaringen op 3 september 1939. 

Ook voor België kwam er een einde aan de Schemeroorlog toen de Duitsers op 10 mei 1940 ons land binnenvielen. Tot dat moment probeerde België buiten het Europese conflict te blijven door zijn neutraliteit te benadrukken, zoals tijdens de aanloop naar de Eerste Wereldoorlog. Vanaf eind augustus 1939 werd er echter grootscheeps gemobiliseerd door het Belgische leger, zonder dat er werd gevochten. In mei 1940 waren ongeveer 600.000 tot 650.000 mannen onder de wapens geroepen. Dit gigantische aantal vertegenwoordigde circa 8% van de totale Belgische bevolking van destijds en trof nagenoeg het volledige economisch actieve mannelijke deel daarvan.  

De oorspronkelijke "Schemeroorlog" postkaart

Eén van die soldaten was Jan Ferdinand Onverwagt, mijn "Petjen". Zijn dochter Justine Onverwagt, mijn moeder, verzamelde zijn foto's uit het leger in een fotoalbum gewijd aan de familie Onverwagt, het "Groene Boek". Deze aflevering van mijn reeks 101 Familiefoto's is gewijd aan foto's over "het leven zoals het was" voor een gemobiliseerde soldaat tijdens de Schemeroorlog. Het zijn in feite stuk voor stuk postkaarten, op één ervan is de mysterieuze vermelding "Voor Esschene, nog 29" te zien; op de achterkant bleek ooit een nauwelijks zichtbare boodschap neergekribbeld in potlood. De moeizame ontraadseling van de boodschap, met enige hulp van het artificieel intelligente Gemini, stelde me voor een nog groter raadsel...

In deze aflevering is het volksliedje Mijn kloefen opgenomen, omdat Petjen op één van de foto's zijn onafscheidelijke klompen draagt. Het zou zijn lijflied geweest kunnen zijn. De tekstversie van het destijds zeer bekende volksliedje die ik hier gebruikte, is afkomstig uit Oude liedjes, verzameld in het land van Asse, uit de tijd toen de mensen nog zongen, samengesteld door Jos Rogiers (vzw Gielen Zwak Asse, 1984). Aangezien Essene - het geboortedorp van Jan Ferdinand - vlakbij Asse ligt, zal dit ongetwijfeld "zijn" versie geweest zijn. De muziek van het liedje maakte ik met Suno.

De postkaart "Voor Esschene, nog 29" waarop Jan Ferdinand, mijn "Petjen",
uiterst links poseert op zijn klompen, die in Essene "kloefen" worden genoemd.
Op de achterkant bleek deze tekst te staan:

Aalst, 1939

Lieve Jan Ferdinand, Kom snel naar huis, het doet je voor de zekerheid geen [kwaad]. Stuur ons snel je portret (foto) of een andere.

Veel groeten van ons allen, van Ellen en Coecie. Oh, en van de 'gazeer' [de gasarbeider / man van de gasfabriek?] en [...] Smet, Blinker, broers en zusters van [...] niet vergeten. De jongere ook, en de Stany. Veel geluk!

En [groeten van] Kamilien, en tante en nonkels van Lie, en dan denk ik ook aan de kaart en veel vrienden van ons allen, van je vrouw en kinderen.

Uit ons hele hart en een kus van Ellen en Coecie en van de hele familie, oemien [ooms/tantes?], en van de bompies [grootouders].

Allez, tot ziens / tot gauw (tot rapens), Lot

 

Opvallende dialect- en taalwendingen in deze kaart:

·        ‘Rap’ / ‘Tot rapens’: Rap betekent snel. Tot rapens is een typisch (Oost-)Vlaamse dialectuitdrukking voor ‘tot gauw’ of ‘tot binnenkort’.

·        ‘Prtret’ (Portret): In die tijd werd er vaak gevraagd naar een 'portret' wanneer men een foto van een geliefde wilde hebben.

·        ‘Nonkels’ en ‘Bompies’: Nonkels zijn ooms, en bompies (of bompa's) verwijst naar de grootvaders of grootouders.

·        ‘Vrinds’: Fonetische spelling voor vrienden (vrienden -> vriende -> vrinds).

·        ‘Kamilien’: Dit zou een naam kunnen zijn (Camiel / Camilien), of een verbastering van 'familie'. Omdat er verderop ook famlie staat, is het vermoedelijk een eigennaam.